ปากกระจับ เป็นตุ่ม: ปัญหาหลังศัลยกรรมปากที่ต้องรีบเช็คก่อนอักเสบเรื้อรัง

แยกประเภท “ตุ่ม” หลังทำปากกระจับ

ตุ่มที่เกิดขึ้นบริเวณริมฝีปากหลังผ่าตัดสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายประเภทตามสาเหตุ ดังนี้

1. ตุ่มที่เกิดจากไหมละลาย (Suture Reaction)

กรณีที่ใช้ไหมละลายในการเย็บแผล บางครั้งร่างกายอาจเกิดปฏิกิริยาต่อต้านไหม หรือไหมยังละลายไม่หมดจนทำให้เกิดตุ่มนูนเล็กๆ บริเวณรอยเย็บ มักมีลักษณะเป็นตุ่มแข็งๆ ไม่ค่อยมีอาการปวด หรืออาจจะมีอาการคันเล็กน้อย

2. ตุ่มหนองจากการติดเชื้อ (Infection)

หากปากกระจับ เป็นตุ่มที่มีหนองอยู่ภายใน ร่วมกับอาการปวด บวม แดง และร้อนบริเวณแผล นี่คือสัญญาณชัดเจนของการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งอาจเกิดจากการดูแลแผลไม่สะอาด หรือการรับประทานอาหารแสลงในช่วงแรกหลังผ่าตัด

3. ตุ่มพังผืดหรือไตแข็ง (Fibrosis)

ในช่วง 1-3 เดือนแรก แผลผ่าตัดอาจจะมีการสร้างพังผืดขึ้นมาทำให้รู้สึกเป็นตุ่มไตแข็งๆ ใต้ผิวหนัง ซึ่งตุ่มประเภทนี้จะดีขึ้นได้ด้วยการนวดตามคำแนะนำของแพทย์

4. ตุ่มใสจากการระคายเคือง (Irritation)

บางครั้งการทายาหน่วงเกินไป หรือการแพ้ลิปสติก/เครื่องสำอางที่เร็วเกินไปหลังผ่าตัด อาจทำให้เกิดตุ่มน้ำใสๆ หรือผดผื่นบริเวณรอบแผลได้

ตารางเช็คอาการ: ปากกระจับ เป็นตุ่ม แบบไหนต้องกังวล?

ลักษณะของตุ่ม	สาเหตุที่พบบ่อย	ระดับความรุนแรง
ตุ่มนูน แข็ง ไม่เจ็บ	พังผืด หรือไหมยังละลายไม่หมด	ต่ำ (รักษาด้วยการนวด)
ตุ่มน้ำใส คันเล็กน้อย	การระคายเคือง หรือแพ้สารเคมี	กลาง (ควรพบแพทย์เพื่อปรับยา)
ตุ่มแดง ปวดตุบๆ	การอักเสบในระยะเริ่มต้น	สูง (ควรปรึกษาแพทย์ทันที)
ตุ่มมีหนอง มีกลิ่น	การติดเชื้อแบคทีเรีย	วิกฤต (ต้องพบแพทย์ด่วน)

การรักษาและดูแลเมื่อ ปากกระจับ เป็นตุ่ม

หากคุณพบว่าปากของคุณเริ่มมีตุ่มขึ้น ข้อแรกที่สำคัญที่สุดคือ “ห้ามบีบหรือเจาะเองเด็ดขาด” เพราะมือที่ไม่สะอาดจะทำให้เชื้อโรคเข้าสู่แผลได้ง่ายขึ้น โดยมีแนวทางการดูแลดังนี้:

• ตุ่มไหม/พังผืด: ให้เริ่มนวดคลึงเบาๆ ตามที่แพทย์สอน เพื่อกระตุ้นให้ไหมละลายและพังผืดนิ่มลง
  
  
• ตุ่มจากการติดเชื้อ: แพทย์อาจพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะ (Antibiotics) หรือทำการระบายหนองออก (Incision and Drainage) พร้อมทำความสะอาดแผลอย่างละเอียด
  
  
• ตุ่มระคายเคือง: งดสัมผัสแผลและงดใช้เครื่องสำอางทุกชนิดจนกว่าแผลจะกลับสู่สภาวะปกติ

ตารางสรุปการดูแลแผลปากกระจับ 14 วัน

ระยะเวลา	การปฏิบัติตัวที่สำคัญ	เป้าหมาย
วันที่ 1-3	ประคบเย็น บ่อยที่สุดเท่าที่ทำได้, ทำความสะอาดแผลด้วยน้ำเกลือหลังทานอาหาร, ทายาฆ่าเชื้อตามแพทย์สั่ง	ลดอาการบวมแดงและป้องกันเลือดซึม
วันที่ 4-6	เริ่มประคบอุ่น (ถ้าไม่มีเลือดซึม), บ้วนปากด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อทุกครั้งหลังอาหาร, งดขยับปากกว้าง	ลดอาการช้ำและช่วยให้พังผืดนิ่มลง
วันที่ 7-10	ตรวจเช็คแผลว่ามี ปากกระจับ เป็นตุ่ม หรือหนองหรือไม่, เตรียมตัวตัดไหม (ตามนัด)	ตรวจสอบความเรียบร้อยของแผล
วันที่ 11-14	หลังตัดไหม 1-2 วัน เริ่มนวดปาก ตามเทคนิคที่คลินิกสอน, ทายาลดรอยแผลเป็น	ป้องกันการเกิดไตแข็งและพังผืดรัดตัว

บีพราวด์ คลินิก ( Beproud Clinic ): มั่นใจในทุกขั้นตอนด้วยเทคนิคที่ประณีต

ที่บีพราวด์ คลินิก ( Beproud Clinic ) เราให้ความสำคัญกับการลดโอกาสการเกิดตุ่มหลังผ่าตัดด้วยเทคนิคเฉพาะของ นพ.กิตติ์ภวิศ พสุจรัสพงศ์ (หมออาร์ม) และ ทีมแพทย์ ที่มีความเชี่ยวชาญสูง

• การเลือกใช้ไหมคุณภาพสูง: เราเลือกใช้ไหมที่เหมาะกับเนื้อเยื่อริมฝีปากโดยเฉพาะ เพื่อลดการระคายเคืองและปฏิกิริยาต่อต้านของร่างกาย
  
  
• เทคนิคปากกระจับปีกนางฟ้า: การเย็บที่ละเอียดและแม่นยำช่วยให้แผลปิดสนิท ลดการสะสมของแบคทีเรีย
  
  
• ระบบติดตามอาการอย่างใกล้ชิด: หากคนไข้พบอาการ ปากกระจับ เป็นตุ่ม สามารถส่งรูปปรึกษาทีมแพทย์ได้ทันที เพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้องและป้องกันปัญหาก่อนลุกลาม

ช่องทางติดต่อ บีพราวด์ คลินิก ( Beproud Clinic ) (ข้อมูลอัปเดต 2025)

หากคุณมีข้อสงสัยหรือกังวลใจเรื่องอาการหลังทำปาก สามารถติดต่อสอบถามได้ที่:

• ที่อยู่: 412 ถนน สุขุมวิท 101/1 บางจาก เขตพระโขนง กรุงเทพมหานคร 10260
• เว็บไซต์: https://www.beproudclinic.com/
• Facebook: BEPROUD Clinic (บีพราวด์ คลินิก)
• เบอร์โทรศัพท์: 063-181-8081
• Line ID: @beproudclinic

คำถามที่พบบ่อย (FAQs)

• ตุ่มที่เกิดจากไหมละลายจะหายไปเองไหม? หายเองได้ครับ ร่างกายจะค่อยๆ ย่อยสลายไหมไปเองภายใน 1-3 เดือน แต่หากตุ่มนั้นทำให้เจ็บหรือรั้งทรงปาก ควรให้แพทย์ช่วยสะกิดไหมส่วนเกินออกครับ
  
  
• เป็นตุ่มหนองที่ปากหลังทำ ต้องถอดไหมหรือเริ่มใหม่ไหม? ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องเริ่มใหม่ครับ หากรักษาการติดเชื้อได้ทันท่วงที ทรงปากจะยังคงเดิม แต่ต้องรีบทานยาฆ่าเชื้อตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
  
  
• อาหารรสจัดทำให้ปากเป็นตุ่มได้จริงหรือ? อาหารรสจัดอาจไม่ได้ทำให้เป็นตุ่มโดยตรง แต่ความร้อนและเครื่องเทศอาจทำให้แผลระคายเคือง อักเสบ และบวม ซึ่งกระตุ้นให้เห็นพังผืดหรือตุ่มชัดขึ้นได้ครับ
  
  
• หลังตัดไหมแล้ว 1 เดือน มีตุ่มขึ้นใหม่คืออะไร? มักจะเป็นพังผืด (Scar Tissue) ที่กำลังก่อตัวครับ แนะนำให้นวดปากสม่ำเสมอตามเทคนิคที่คลินิกสอน ตุ่มจะค่อยๆ ยุบตัวลง
  
  
• ทำความสะอาดปากอย่างไรไม่ให้เป็นตุ่มติดเชื้อ? ใช้น้ำเกลือเช็ดแผลเบาๆ หลังทานอาหารทุกมื้อ และบ้วนปากด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่ไม่มีแอลกอฮอล์ เพื่อลดการสะสมของแบคทีเรียครับ

References

• Cleveland Clinic – Lip Surgery Post-Operative Care. (https://my.clevelandclinic.org/)
• Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery – Managing Complications in Lip Reduction. (https://www.jprasurg.com/)
• Aesthetic Surgery Journal – Suture Material and Wound Healing in Facial Surgery. (https://academic.oup.com/asj)