หลังผ่าตัดปากกระจับ แปรงฟันได้ไหม? วิธีดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง
การทำศัลยกรรมปากกระจับช่วยเปลี่ยนลุคให้ใบหน้าดูหวานและมีเสน่ห์ขึ้นมาก แต่หนึ่งในภารกิจที่ท้าทายที่สุดหลังออกจากห้องผ่าตัดคือเรื่องของ “สุขอนามัยช่องปาก” หลายคนกังวลใจจนไม่กล้าแตะต้อง เพราะกลัวว่าการแปรงฟันอาจส่งผลกระทบต่อแผล ทำให้แผลปริออก ทำให้ หลังผ่าตัดปากกระจับ แปรงฟันได้ไหม? กลายเป็นคำถามอันดับต้นๆ ที่คนไข้มักจะถามด้วยความกังวล
วันนี้ผมจะมาแชร์เทคนิคการทำความสะอาดฟันอย่างละเอียด เพื่อรักษาสุขภาพช่องปาก มีลมหายใจที่สดชื่น โดยที่ทรงปากยังสวยเป๊ะ
หลังผ่าตัดปากกระจับ: ทำไมต้องใส่ใจเรื่อง สุขภาพช่องปาก เป็นพิเศษ?
ช่องปากเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียตามธรรมชาติ เมื่อเรามีแผลผ่าตัดบริเวณริมฝีปาก เศษอาหารหรือคราบพลัคที่สะสมอยู่ตามซอกฟันอาจกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อชั้นดีได้ การรู้วิธีดูแลสุขภาพช่องปาก จะช่วยรักษาความสะอาดและป้องกันไม่ให้เกิดการติดเชื้อหลังผ่าตัดนั่นเอง
การดูแลสุขภาพช่องปาก 1-3 วันแรก
ในช่วง 72 ชั่วโมงแรก แผลยังมีความบอบบางสูงและอาจมีอาการบวมตึงมาก
-
- งดการแปรงฟันด้วยแปรงสีฟัน: ในช่วง 1-3 วันแรก เพื่อป้องกันหัวแปรงกระแทกโดนแผลที่เย็บ และเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการปริแยกของแผลจากการอ้าปากหรือขยับปาก
- ใช้การบ้วนปากแทน: แนะนำให้ใช้ “น้ำเกลือ C20” ยาฆ่าเชื้อในช่องปาก มีสาร Chlorhexidine ช่วยกำจัดแบคทีเรียที่ก่อโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ หรือ “น้ำยาบ้วนปากสูตรไม่มีแอลกอฮอล์”เพราะว่าชนิดที่มีแอลกอฮอล์จะทำให้แผลเปื่อย เกิดการอักเสบและการระคายเคืองได้ หมั่นบ้วนปากทุกครั้งหลังทานอาหารและก่อนนอนเฉพาะช่วงที่แผลยังเข้าที่ไม่ดี
การดูแลสุขภาพช่องปาก ตั้งแต่วันที่ 4 เป็นต้นไป
เมื่อพ้น 3 วันแรกและอาการบวมเริ่มลดลง สามารถกลับมาใช้แปรงสีฟันได้ โดยมีข้อควรระวังดังนี้:
-
- เลือกแปรงสีฟันขนาดเล็ก: แนะนำให้ใช้แปรงสีฟันสำหรับเด็กที่มีหัวแปรงมนและขนแปรงนุ่มพิเศษ (Ultra Soft) เพื่อลดการกระทบกระเทือนแผล
- ใช้ยาสีฟันสูตรอ่อนโยน: ใช้ยาสีฟันสำหรับเด็กที่มีความอ่อนโยนจะทำให้ไม่แสบบริเวณแผล
- บ้วนปากด้วยน้ำเกลือ C20: เพื่อทำความสะอาดช่องปาก หรือน้ำดื่มเท่านั้น ห้ามใช้น้ำประปา
นพ.กิตติ์ภวิศ พสุจรัสพงศ์ (หมออาร์ม) แพทย์ประจำ บีพราวด์ คลินิก ( Beproud Clinic )
ที่บีพราวด์ คลินิก ทุกเคสจะได้รับการดูแลและให้คำแนะนำหลังศัลยกรรมอย่างใกล้ชิด
โดย นพ.กิตติ์ภวิศ พสุจรัสพงศ์ (หมออาร์ม) แพทย์มากประสบการณ์ด้านศัลยกรรมปากกระจับ
ผู้ออกแบบทรงปากกระจับเฉพาะบุคคล ที่มีความหวานละมุน ดูเป็นธรรมชาติ
“คนไข้มักกังวลเรื่องการแปรงฟันจนละเลยความสะอาด ซึ่งนั่นเสี่ยงต่อการติดเชื้อมาก ผมมักจะย้ำเสมอว่า ปากกระจับ แปรงฟันยังไง ไม่สำคัญเท่ากับ ‘ความระมัดระวัง’ หากเราแปรงอย่างเบามือและรักษาความสะอาดควบคู่กับการล้างแผล แผลจะสมานตัวได้ดีลดภาวะแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นได้” — หมออาร์ม
ด้วยประสบการณ์การทำปากกระจับมากกว่า 10 ปี หมออาร์มได้ออกแบบขั้นตอนการดูแลตัวเองที่ย่อยง่าย เพื่อให้คนไข้ทุกคนผ่านช่วงพักฟื้นไปได้ แบบหมดความกังวล
สรุปตารางการทำความสะอาดช่องปากหลังผ่าตัด
| ระยะเวลา | วิธีการทำความสะอาด | ข้อควรระวัง |
| วันที่ 1 – 3 | ทำความสะอาดด้วย น้ำยาบ้วนปาก C20 หลังทานอาหารทุกมื้อ | งดใช้แปรงสีฟันช่วงแรกเพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนแผล และขยับปากให้น้อยที่สุด |
| วันที่ 4 – 7 | ใช้แปรงสีฟันและยาสีฟันเด็ก ที่มีความอ่อนโยนต่อปาก + บ้วนทำความสะอาดปากด้วยน้ำยาบ้วนปาก C20 | ใช้แนะใช้หัวแปรงเล็กๆ และยาสีฟันเด็กที่อ่อนโยนไม่ทำให้แสบแผล |
| หลังตัดไหม | แปรงฟันได้ตามปกติแต่ยังต้องเบามือ | – |
ข้อควรปฏิบัติเพิ่มเติมเพื่อสุขอนามัยที่ดี
นอกเหนือจากเรื่อง หลังผ่าตัดปากกระจับ แปรงฟันได้ไหม แล้ว การเลือกทานอาหารก็สำคัญครับ ควรทานอาหารอ่อนหรืออาหารเหลวที่ใช้หลอดดูดหรือช้อนเล็กๆ เพื่อลดการขยับปาก และควรบ้วนปากด้วยน้ำดื่ม หรือ น้ำยาบ้วนปาก C20 ทุกครั้งหลังทานอาหาร เพื่อไม่ให้เศษอาหารหรือคราบเกาะติดรอยแผล
เมนูอาหารแนะนำ 7 วันแรก
นี่คือ เมนูอาหารแนะนำ 7 วันแรก ที่คัดมาแล้วว่า “นุ่ม ลื่น กินง่าย และไม่ติดซอกฟัน”
ช่วงวันที่ 1 - 3: เน้นอาหารเหลว ย่อยง่าย
ช่วงนี้แผลยังมีความบวมตึงสูงสุด ควรทานอาหารที่แทบไม่ต้องเคี้ยว และเลี่ยงของร้อนจัด
- ข้อควรปฎิบัติ:
- ใช้หลอดดูดน้ำ กินอาหาร เพื่อไม่ให้โดนแผลโดยตรง ลดโอกาสการติดเชื้อ
- อาหารที่กินต้องไม่ร้อนจัด
- ใช้คำเล็กๆ ในการกิน เพื่อป้องกันการอ้าปากกว้างเกินไป
- ทำความสะอาดสุขภาพช่องปากด้วยน้ำยาบ้วนปาก C20 ทุกครั้งหลังทานอาหาร
- เมนูแนะนำ:
- โจ๊ก,ข้าวต้ม,ข้าวนิ่มๆ คำเล็กๆ อาจจะไม่ใส่เนื้อสัตว์หรือบดเนื้อสัตว์ละเอียด
- ซุป: น้ำซุปใส,ซุปฝักทอง (กรองเศษผักออก)
- โปรตีนย่อยง่าย: ไขตุ๋น,เต้าหู้นิ่ม,เนื้อปลาสับละเอียด
- น้ำ: น้ำใบบัวบก หรือน้ำมะพร้าว (ลดอาการบวมช้ำ)
- โยเกิร์ตเนื้อเนียน (ไม่มีเนื้อผลไม้
- งดอาหาร
- เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด ,ของทอดของมัน,ของหมักของดองต่างๆ
- อาหารแข็งต้องกีดฉีด
- แอลกอฮอล์ หรือวิตามิน
🍚 ช่วงวันที่ 4 - 7: ขยับมาทานอาหารอ่อนที่ "ลื่นคอ"
แผลเริ่มสมานตัวแต่ยังห้ามอ้าปากกว้าง เมนูช่วงนี้ควรเน้นที่เนื้อสัมผัสละเอียดและกลืนง่ายครับ
- ข้อควรปฎิบัติ:
- อาหารที่กินต้องไม่ร้อนจัด
- สามารถปรับมาใช้ช้อนเล็กได้ แต่ยังคงต้องทานคำเล็กๆ เพื่อป้องกันไม่ให้อ้าปากกว้างเกินไป
- ทำความสะอาดด้วยน้ำยาบ้วนปาก C20 ทุกครั้งหลังทานอาหาร
- เมนูแนะนำ:
- โจ๊กที่ผสมเนื้อสัตว์ชิ้นเล็กๆ,ข้าวนิ่ม
- ซุป: น้ำซุปใส,ซุปฝักทอง,ซุปข้าวโพด
- โปรตีนย่อยง่าย: ไขตุ๋น,ไข่ต้ม,ปลานึ่ง,เต้าหู้,เนื้อปลาชิ้นเล็กๆ
- น้ำ: น้ำผลไม้,น้ำเปล่า,น้ำมะพร้าว (ลดอาการบวมช้ำ)
- งดอาหาร
- เผ็ดจัด เปรี้ยวจัด ,ของทอดของมัน,ของหมักของดองต่างๆ
- อาหารแข็งต้องกีดฉีด
- แอลกอฮอล์ หรือของร้อนจัด
⚠️ 3 กฎเหล็ก "อาหารต้องห้าม" โดยหมออาร์ม
เพื่อป้องกันการอักเสบและติดเชื้อ หมออาร์มเน้นย้ำว่าต้องเลี่ยงสิ่งเหล่านี้:
- ของหมักดองและปลาร้า: เสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียและทำให้แผลบวมน้ำจากโซเดียมสูง
- อาหารรสเผ็ดจัด/ร้อนจัด: กระตุ้นการไหลเวียนเลือดทำให้แผลบวมแดงและแสบร้อน
- อาหารที่มีเมล็ดเล็กๆ: เช่น งา, พริกป่น ฯลฯ เพราะเศษเล็กๆ เหล่านี้จะเข้าไปติดตามฟัน ทำความสะอาดยากและอาจกลายเป็นแหล่งสะสมเชื้อได้
Tip จากหมออาร์ม: “ถ้าเป็นไปได้ ในช่วง 3 วันแรกให้ใช้ ‘หลอดดูด’ วางที่มุมปากด้านใน หรือใช้ช้อนเล็กๆ ค่อยๆ ป้อน เพื่อลดการขยับริมฝีปากบน และที่สำคัญ อย่าลืมบ้วนปากทำความสะอาดช่องปากทุกครั้งหลังทานเสร็จ”
ข้อมูลการติดต่อ บีพราวด์ คลินิก (Beproud Clinic)
หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการหลังผ่าตัด หรือต้องการปรึกษาเรื่องศัลยกรรมปากกับหมออาร์ม สามารถติดต่อได้ที่:
- ที่อยู่: 412 ถนน สุขุมวิท 101/1 แขวงบางจาก เขตพระโขนง กรุงเทพมหานคร 10260
- เว็บไซต์: https://beproudclinic.com/
- Facebook: BEPROUD Clinic (บีพราวด์ คลินิก)
- เบอร์โทรศัพท์: 063-181-8081
- Line ID: @beproudclinic
ทำไมคุณถึงมั่นใจในข้อมูลจากเรา (Why Trust Us)
บทความนี้เรียบเรียงขึ้นจากประสบการณ์การดูแลคนไข้จริงของ บีพราวด์ คลินิก ( Beproud Clinic ) โดยหมออาร์ม มุ่งเน้นการให้ข้อมูลที่ถูกต้องตามหลักการแพทย์และเข้าใจง่าย (First-hand experience) เพื่อให้คนไข้ดูแลตัวเองได้อย่างถูกวิธีและได้ผลลัพธ์ความงามที่ยั่งยืนภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยทางการแพทย์
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
1. ปากกระจับ แปรงได้ไหม ถ้าเผลอไปกระแทกแผลต้องทำอย่างไร?
หากมีเลือดซึมเพียงเล็กน้อย ให้ใช้ก๊อซสะอาดซับไว้เบาๆ 5-10 นาทีจนเลือดหยุด แต่ถ้าแผลมีรอยปริแยกชัดเจน ให้รีบติดต่อคลินิกทันที
2. ใช้น้ำยาบ้วนปากยี่ห้อทั่วไปได้ไหม?
ควรใช้สูตรที่ไม่มีแอลกอฮอล์ (Alcohol-free) เพื่อลดการระคายเคืองและอาการแสบบริเวณรอยแผล
3. ทำไมหมอถึงเน้นให้แปรงฟันด้านในให้สะอาด?
เพราะฟันด้านในเป็นจุดที่เศษอาหารสะสมได้ง่ายและเรามักจะละเลยในช่วงที่เจ็บปาก การใช้แปรงเด็กจะช่วยให้เข้าถึงจุดนี้ได้โดยไม่ต้องอ้าปากกว้างครับ
References
• การดูแลสุขภาพช่องปากหลังการผ่าตัดใบหน้า: Colgate Professional – Post-Surgical Oral Care
• แนวทางการใช้แปรงสีฟันและยาสีฟันในผู้ป่วยศัลยกรรม: American Dental Association (ADA)
• มาตรฐานการป้องกันการติดเชื้อในช่องปาก: WebMD – Dental Health and Surgery
Tags
Tags
